Lệnh du Linux: Quản Lý Dung Lượng Đĩa Hiệu Quả

Bạn có bao giờ gặp phải tình huống máy chủ Linux của mình đột nhiên chậm chạp, ứng dụng hoạt động không ổn định và nhận được thông báo “Disk space full”? Đây là một vấn đề phổ biến mà bất kỳ quản trị viên hệ thống nào cũng phải đối mặt. Không gian đĩa bị chiếm dụng một cách âm thầm, và việc tìm ra “thủ phạm” – những tệp tin hay thư mục nào đang chiếm nhiều dung lượng nhất – có thể trở thành một nhiệm vụ khó khăn. May mắn thay, Linux cung cấp một công cụ dòng lệnh mạnh mẽ và linh hoạt mang tên du (disk usage). Lệnh du chính là giải pháp giúp bạn phân tích chi tiết việc sử dụng dung lượng đĩa, từ đó đưa ra những quyết định quản lý hiệu quả. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn từ những kiến thức cơ bản đến các kỹ thuật nâng cao để làm chủ lệnh du, giúp hệ thống của bạn luôn hoạt động tối ưu.

Giới thiệu về lệnh du trong Linux

Quản lý dung lượng đĩa là một trong những nhiệm vụ cốt lõi và quan trọng nhất khi vận hành bất kỳ hệ thống Linux là gì nào, từ máy chủ web, cơ sở dữ liệu cho đến máy tính cá nhân. Một ổ đĩa bị đầy không chỉ ngăn bạn lưu trữ dữ liệu mới mà còn có thể gây ra nhiều sự cố nghiêm trọng. Các ứng dụng có thể ngừng hoạt động, các tệp log không thể ghi, và hiệu suất toàn hệ thống sẽ suy giảm đáng kể. Vấn đề lớn nhất thường là không gian đĩa bị lấp đầy bởi các tệp mà bạn không hề hay biết, như các tệp log cũ, bộ nhớ đệm (cache) của ứng dụng, hoặc các bản sao lưu không còn cần thiết. Việc tìm kiếm thủ công từng thư mục để kiểm tra dung lượng là cực kỳ tốn thời gian và không hiệu quả.

Đây chính là lúc lệnh du tỏa sáng. Lệnh du là một công cụ dòng lệnh được tích hợp sẵn trong hầu hết các bản phân phối Debian Fedora và các hệ điều hành Linux khác, được thiết kế đặc biệt để báo cáo dung lượng mà các tệp và thư mục đang sử dụng. Nó không chỉ cho bạn biết tổng dung lượng của một thư mục mà còn có khả năng hiển thị chi tiết dung lượng của từng tệp và thư mục con bên trong. Với du, bạn có thể nhanh chóng xác định các “điểm nóng” về dung lượng, từ đó đưa ra quyết định dọn dẹp một cách chính xác. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá từ cú pháp cơ bản của lệnh du, các tùy chọn phổ biến, các ví dụ thực tế, cho đến cách kết hợp nó với các lệnh khác để quản lý không gian lưu trữ một cách chuyên nghiệp.

Các lệnh du phổ biến và tiện dụng nhất

Để làm chủ việc quản lý dung lượng đĩa, bạn cần nắm vững các biến thể và tùy chọn của lệnh du. Hiểu rõ cách sử dụng chúng sẽ giúp bạn biến một công cụ đơn giản thành một trợ thủ đắc lực trong việc chẩn đoán và giải quyết các vấn đề về lưu trữ. Hãy cùng khám phá những lệnh du thông dụng và mạnh mẽ nhất.

Lệnh du cơ bản – hiển thị dung lượng thư mục và tệp

Khi bạn gõ lệnh du mà không có bất kỳ tùy chọn nào trong một thư mục, nó sẽ quét qua tất cả các thư mục con và tệp, sau đó hiển thị dung lượng của chúng theo đơn vị kilobyte (KB). Kết quả có thể khá dài và khó đọc nếu thư mục đó có nhiều cấp con. Ví dụ, khi chạy du trong thư mục /var, bạn sẽ thấy một danh sách dài các thư mục con cùng với dung lượng của chúng. Đây là bước khởi đầu để có cái nhìn tổng quan, nhưng để phân tích hiệu quả hơn, chúng ta cần đến các tùy chọn bổ sung.

Các tùy chọn quan trọng trong lệnh du (ví dụ: -h, -s, –max-depth)

Các tùy chọn (flags) là thứ mang lại sức mạnh thực sự cho lệnh du. Dưới đây là ba tùy chọn quan trọng nhất mà bạn nên ghi nhớ:

• -h (–human-readable): Tùy chọn này chuyển đổi đơn vị dung lượng từ kilobyte mặc định sang các đơn vị lớn hơn như Megabyte (M), Gigabyte (G), Terabyte (T), giúp kết quả trở nên dễ đọc và dễ hiểu hơn rất nhiều. Thay vì nhìn thấy “1048576”, bạn sẽ thấy “1.0G”. Đây là tùy chọn gần như luôn được sử dụng.
• -s (–summarize): Tùy chọn này chỉ hiển thị tổng dung lượng của thư mục được chỉ định, thay vì liệt kê chi tiết từng thư mục con. Nó rất hữu ích khi bạn chỉ muốn biết tổng dung lượng của một thư mục lớn như /home hay /var/log mà không cần xem chi tiết bên trong.
• –max-depth=[số]: Tùy chọn này cho phép bạn giới hạn độ sâu của các thư mục con mà du sẽ báo cáo. Ví dụ, du -h --max-depth=1 sẽ hiển thị dung lượng của thư mục hiện tại và chỉ các thư mục con trực tiếp (cấp 1) của nó. Điều này giúp báo cáo gọn gàng và tập trung hơn.

Sử dụng lệnh du kết hợp với các lệnh khác để nâng cao hiệu quả (ví dụ: du với sort, grep)

Sức mạnh của các công cụ dòng lệnh Linux nằm ở khả năng kết hợp chúng với nhau thông qua “ống dẫn” (|). Lệnh du cũng không ngoại lệ. Một trong những sự kết hợp phổ biến và mạnh mẽ nhất là du với sort.

• du -h --max-depth=1 | sort -rh: Đây là “câu thần chú” giúp bạn nhanh chóng tìm ra các thư mục chiếm nhiều dung lượng nhất. du -h --max-depth=1 tạo ra danh sách dung lượng của các thư mục con cấp 1. Sau đó, kết quả này được chuyển qua lệnh sort -rh, trong đó -r để sắp xếp theo thứ tự giảm dần và -h để sort hiểu các đơn vị dung lượng (như G, M, K) một cách chính xác. Kết quả là thư mục lớn nhất sẽ xuất hiện ở trên cùng.
• Ngoài ra, bạn cũng có thể kết hợp du với grep để lọc kết quả theo một mẫu cụ thể, ví dụ như tìm dung lượng của tất cả các thư mục có chứa từ “log”.

Cách sử dụng lệnh du để phân tích dung lượng thư mục và tệp

Sau khi đã biết các tùy chọn cơ bản, hãy cùng đi sâu vào cách áp dụng chúng để thực hiện các tác vụ phân tích dung lượng cụ thể. Việc kết hợp các tùy chọn một cách thông minh sẽ giúp bạn nhanh chóng tìm ra gốc rễ của vấn đề lưu trữ.

Phân tích dung lượng chi tiết từng thư mục con bằng –max-depth

Khi bạn nghi ngờ một thư mục lớn nào đó, chẳng hạn như /var, đang chiếm dụng nhiều không gian nhưng không biết chính xác thư mục con nào là “thủ phạm”, tùy chọn --max-depth chính là công cụ bạn cần. Thay vì chạy du -h /var và nhận về một danh sách dài vô tận, bạn có thể giới hạn độ sâu để báo cáo trở nên rõ ràng hơn.

Ví dụ, lệnh du -h --max-depth=1 /var sẽ chỉ hiển thị tổng dung lượng của các thư mục con trực tiếp bên trong /var, như /var/log, /var/cache, /var/lib. Từ kết quả này, bạn có thể dễ dàng nhận ra, chẳng hạn, /var/log đang chiếm đến vài Gigabyte. Sau đó, bạn có thể tiếp tục “khoan sâu” hơn bằng lệnh du -h --max-depth=1 /var/log để xem tệp log của dịch vụ nào đang phình to bất thường. Cách tiếp cận từng lớp này giúp việc chẩn đoán trở nên có hệ thống và hiệu quả.

Hiển thị dung lượng theo đơn vị dễ đọc với tùy chọn -h

Tùy chọn -h (human-readable) có vẻ đơn giản nhưng lại cực kỳ quan trọng trong thực tế. Não người không được thiết kế để dễ dàng so sánh các con số lớn như “2345678” và “987654”. Việc chuyển đổi chúng thành “2.3G” và “988M” ngay lập tức giúp bạn nhận ra sự chênh lệch.

Hãy luôn tạo thói quen sử dụng tùy chọn -h trong mọi câu lệnh du của bạn. Ví dụ, so sánh hai kết quả của du -s /var/log và du -sh /var/log. Một bên có thể hiển thị “4194304”, trong khi bên còn lại hiển thị “4.0G”. Rõ ràng, kết quả thứ hai cung cấp thông tin trực quan và hữu ích hơn nhiều. Việc này giúp tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót khi đọc và phân tích dữ liệu dung lượng.

Phân tích dung lượng tổng với tùy chọn -s và kết hợp với đường dẫn cụ thể

Khi bạn chỉ quan tâm đến tổng dung lượng của một thư mục mà không cần biết chi tiết bên trong, tùy chọn -s (summarize) là lựa chọn hoàn hảo. Nó giúp báo cáo trở nên ngắn gọn, chỉ với một dòng duy nhất cho mỗi đối số đầu vào.

Bạn có thể sử dụng du -sh trên một thư mục cụ thể, ví dụ du -sh /home/user/Downloads, để nhanh chóng biết thư mục Downloads của người dùng đó nặng bao nhiêu. Tùy chọn này còn mạnh mẽ hơn khi bạn muốn kiểm tra dung lượng của nhiều thư mục cùng lúc. Ví dụ, lệnh du -sh /var/log /home /tmp sẽ trả về ba dòng, mỗi dòng là tổng dung lượng của từng thư mục tương ứng. Điều này rất tiện lợi để so sánh nhanh dung lượng giữa các khu vực quan trọng trên hệ thống của bạn.

Ví dụ thực tế về việc kiểm tra dung lượng sử dụng đĩa với lệnh du

Lý thuyết là vậy, nhưng làm thế nào để áp dụng lệnh du vào các tình huống thực tế mà một quản trị viên hệ thống thường gặp? Dưới đây là một số kịch bản phổ biến giúp bạn hình dung rõ hơn sức mạnh của công cụ này.

Kiểm tra dung lượng thư mục home của người dùng

Thư mục /home thường là nơi chứa dữ liệu của người dùng và cũng là một trong những nơi dễ bị đầy nhất do các tệp tải về, tài liệu, và bộ nhớ đệm của ứng dụng. Để kiểm tra xem người dùng nào đang chiếm nhiều dung lượng nhất, bạn có thể dùng lệnh: sudo du -sh /home/*. Lệnh này sẽ liệt kê tổng dung lượng của thư mục home cho mỗi người dùng.

Sau khi xác định được người dùng chiếm nhiều dung lượng, ví dụ là user_a, bạn có thể đi sâu hơn để xem thư mục nào trong đó là nguyên nhân chính: sudo du -h --max-depth=1 /home/user_a | sort -rh. Lệnh này sẽ sắp xếp các thư mục con của user_a (như Downloads, Documents, Videos) theo thứ tự dung lượng giảm dần, giúp bạn và người dùng nhanh chóng xác định khu vực cần dọn dẹp.

Tìm các thư mục chiếm nhiều dung lượng nhất trong hệ thống

Đây là một trong những tác vụ quan trọng nhất khi ổ đĩa hệ thống bị đầy. Để tìm ra 10 thư mục lớn nhất trên toàn bộ hệ thống (tính từ thư mục gốc /), bạn có thể sử dụng câu lệnh kết hợp mạnh mẽ sau: sudo du -h / --max-depth=1 2>/dev/null | sort -rh | head -n 10.

Hãy phân tích câu lệnh này:

• sudo du -h / --max-depth=1: Chạy du từ thư mục gốc / với quyền quản trị, giới hạn độ sâu là 1 để chỉ xem xét các thư mục chính như /var, /home, /usr, v.v.
• 2>/dev/null: Chuyển hướng các thông báo lỗi (ví dụ: “Permission denied” cho các thư mục ảo như /proc) vào “hố đen” /dev/null để giữ cho kết quả sạch sẽ.
• | sort -rh: Sắp xếp kết quả theo dung lượng giảm dần.
• | head -n 10: Chỉ hiển thị 10 dòng đầu tiên, tức là 10 thư mục lớn nhất.

Kết quả của lệnh này sẽ cho bạn một danh sách rõ ràng về những nơi cần tập trung điều tra đầu tiên.

Cảnh báo khi dung lượng vượt mức dựa trên dữ liệu lệnh du

Lệnh du không chỉ dùng để kiểm tra thủ công mà còn có thể được tích hợp vào các kịch bản (script) tự động hóa để giám sát hệ thống. Bạn có thể viết một kịch bản shell đơn giản để kiểm tra dung lượng của một thư mục quan trọng (ví dụ: /var/log) và gửi cảnh báo nếu nó vượt qua một ngưỡng nhất định.

Ví dụ, một kịch bản có thể lấy dung lượng của thư mục bằng lệnh SIZE=$(du -s /var/log | awk '{print $1}'), sau đó so sánh biến SIZE với một ngưỡng đã định trước. Nếu dung lượng lớn hơn ngưỡng, kịch bản sẽ gửi email cảnh báo cho quản trị viên. Việc tự động hóa này giúp bạn phát hiện sớm các vấn đề về dung lượng trước khi chúng gây ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống.

Cách quản lý không gian đĩa hiệu quả dựa trên kết quả lệnh du

Sau khi đã sử dụng lệnh du để xác định các tệp và thư mục chiếm nhiều dung lượng, bước tiếp theo là hành động. Dữ liệu mà du cung cấp chính là cơ sở để bạn đưa ra các quyết định quản lý không gian đĩa một cách thông minh và hiệu quả.

Xác định và xóa các tệp/thư mục không cần thiết

Đây là hành động trực tiếp và phổ biến nhất. Khi lệnh du chỉ ra rằng thư mục /var/log đang chiếm vài GB, bạn hãy điều tra bên trong nó. Bạn có thể sẽ phát hiện ra các tệp log cũ đã được nén (.gz) từ nhiều tháng trước không còn giá trị. Tương tự, thư mục Downloads của người dùng có thể chứa các tệp ISO cài đặt hoặc các tệp nén đã sử dụng xong.

Dựa trên kết quả phân tích, bạn có thể tự tin sử dụng lệnh rm để xóa các tệp không cần thiết. Đối với các tệp log, bạn nên kiểm tra các cơ chế xoay vòng log (log rotation) để đảm bảo chúng được tự động dọn dẹp trong tương lai. Luôn kiểm tra kỹ trước khi xóa, đặc biệt là khi làm việc với các thư mục hệ thống.

Lên kế hoạch phân bổ lại không gian lưu trữ

Đôi khi, vấn đề không phải là do các tệp rác mà là do cách phân bổ không gian đĩa ban đầu không còn phù hợp. Nếu kết quả từ du cho thấy thư mục /var/lib/mysql (chứa dữ liệu cơ sở dữ liệu) hoặc /home liên tục tăng dung lượng và chiếm phần lớn không gian, đó có thể là dấu hiệu cho thấy phân vùng hiện tại quá nhỏ.

Dữ liệu từ du cung cấp bằng chứng cụ thể để bạn lên kế hoạch cho các hành động lớn hơn, như:

• Di chuyển các thư mục lớn sang một ổ đĩa hoặc phân vùng khác có nhiều không gian hơn.
• Mở rộng dung lượng của máy ảo (virtual machine) (tham khảo thêm VirtualBox là gì và KVM là gì).
• Lên kế hoạch nâng cấp phần cứng lưu trữ trong tương lai.

Điều này giúp bạn chuyển từ việc “chữa cháy” sang quản lý lưu trữ một cách chiến lược.

Tối ưu hóa hệ thống dựa trên báo cáo dung lượng đĩa

Việc thường xuyên chạy du và phân tích kết quả sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về “hành vi” sử dụng đĩa của hệ thống. Bạn có thể nhận thấy một ứng dụng nào đó tạo ra quá nhiều tệp cache, hoặc một tiến trình sao lưu đang tạo ra các bản sao không cần thiết.

Dựa trên những phát hiện này, bạn có thể thực hiện các biện pháp tối ưu hóa:

• Cấu hình lại ứng dụng để giới hạn kích thước cache.
• Điều chỉnh các kịch bản sao lưu để chỉ giữ lại một số lượng bản sao nhất định.
• Thiết lập các công việc tự động (cron job) để dọn dẹp các thư mục tạm (/tmp) hoặc các tệp log cũ một cách định kỳ.

Bằng cách này, bạn không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn ngăn chặn chúng tái diễn, giúp hệ thống hoạt động ổn định và bền vững hơn.

So sánh lệnh du với các công cụ kiểm tra dung lượng đĩa khác

Lệnh du rất mạnh mẽ, nhưng nó không phải là công cụ duy nhất trong hộp đồ nghề của quản trị viên hệ thống. Hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của du so với các công cụ khác như df hay các ứng dụng GUI sẽ giúp bạn chọn đúng công cụ cho từng tình huống cụ thể.

Ưu điểm và nhược điểm so với lệnh df

Người mới dùng Linux thường nhầm lẫn giữa du (disk usage) và df (disk free). Mặc dù cả hai đều liên quan đến dung lượng đĩa, chúng trả lời cho hai câu hỏi hoàn toàn khác nhau.

• df: Lệnh này báo cáo tổng quan về việc sử dụng không gian trên toàn bộ hệ thống tệp (filesystem) hoặc phân vùng. Nó cho bạn biết mỗi phân vùng có tổng dung lượng bao nhiêu, đã sử dụng bao nhiêu, còn trống bao nhiêu, và tỷ lệ sử dụng là bao nhiêu. df rất nhanh vì nó chỉ cần đọc thông tin tổng hợp của hệ thống tệp.
• du: Lệnh này đi sâu vào chi tiết, tính toán và báo cáo dung lượng của từng tệp và thư mục cụ thể bên trong một hệ thống tệp. Nó chậm hơn df vì phải duyệt qua cấu trúc thư mục.

Một phép loại suy đơn giản: df giống như việc nhìn vào đồng hồ đo xăng của xe để biết bình xăng còn bao nhiêu phần trăm. Trong khi đó, du giống như việc bạn lấy một cây gậy đo và kiểm tra xem mỗi thùng hàng trên xe chiếm bao nhiêu lít xăng. Cả hai đều hữu ích, nhưng cho các mục đích khác nhau.

So sánh với các công cụ GUI phổ biến (Baobab, Disk Usage Analyzer)

Trên các môi trường desktop Linux (như Ubuntu, Fedora), có nhiều công cụ đồ họa (GUI) giúp trực quan hóa việc sử dụng đĩa. Các công cụ như Baobab (Disk Usage Analyzer) hay Filelight hiển thị cấu trúc thư mục dưới dạng biểu đồ tròn hoặc treemap, giúp bạn dễ dàng nhìn thấy các thư mục lớn nhất một cách trực quan.

Ưu điểm của công cụ GUI:

• Trực quan và dễ sử dụng: Rất thân thiện với người mới bắt đầu.
• Tương tác: Cho phép bạn nhấp vào các thư mục để xem chi tiết bên trong.

Nhược điểm so với du:

• Không có sẵn trên máy chủ: Hầu hết các máy chủ Linux không có giao diện đồ họa.
• Không thể tự động hóa: Bạn không thể đưa một ứng dụng GUI vào một kịch bản (script) để giám sát tự động.
• Tiêu tốn tài nguyên: Các ứng dụng GUI thường tốn nhiều tài nguyên hệ thống hơn các lệnh đầu cuối.

Khi nào nên dùng du, khi nào nên chọn công cụ khác

Việc lựa chọn công cụ phụ thuộc vào nhu cầu của bạn:

• Sử dụng df: Khi bạn cần một cái nhìn tổng quan nhanh về trạng thái của tất cả các ổ đĩa/phân vùng. Ví dụ: “Máy chủ còn đủ dung lượng không?”.
• Sử dụng du: Khi bạn cần điều tra chi tiết bên trong một phân vùng cụ thể để tìm ra tệp hoặc thư mục nào đang chiếm dung lượng. Đây là công cụ không thể thiếu trên các máy chủ không có GUI và cho mục đích tự động hóa.
• Sử dụng công cụ GUI: Khi bạn đang làm việc trên một máy tính để bàn Linux và muốn có một cách nhanh chóng, trực quan để xem và dọn dẹp dữ liệu của mình.

Các vấn đề thường gặp và cách khắc phục

Mặc dù lệnh du rất đáng tin cậy, trong quá trình sử dụng, bạn có thể gặp phải một số vấn đề. Hiểu rõ nguyên nhân và cách khắc phục sẽ giúp bạn sử dụng công cụ này một cách trơn tru và hiệu quả hơn.

Lệnh du không hiển thị đúng dung lượng do quyền truy cập

Một trong những vấn đề phổ biến nhất là khi bạn chạy lệnh du trên một thư mục hệ thống (ví dụ: du -h /) và nhận được rất nhiều thông báo lỗi “Permission denied” (Quyền truy cập bị từ chối). Điều này xảy ra vì người dùng thông thường không có quyền đọc nội dung của tất cả các thư mục trên hệ thống, chẳng hạn như thư mục nhà của người dùng khác hoặc các thư mục hệ thống nhạy cảm.

Khi du không thể truy cập một thư mục, nó sẽ bỏ qua thư mục đó và không tính dung lượng của nó vào tổng số. Điều này dẫn đến kết quả cuối cùng không chính xác và thấp hơn thực tế.

Cách khắc phục:
Giải pháp rất đơn giản: hãy chạy lệnh du với quyền quản trị viên bằng cách sử dụng sudo. Ví dụ: sudo du -sh /var. Lệnh sudo sẽ cấp cho du quyền cần thiết để đọc tất cả các tệp và thư mục, đảm bảo kết quả báo cáo là đầy đủ và chính xác.

Tốc độ thực thi chậm khi kiểm tra các thư mục lớn

Khi bạn chạy du trên một thư mục rất lớn, chẳng hạn như toàn bộ thư mục gốc (/) hoặc một thư mục chứa hàng triệu tệp nhỏ, bạn sẽ thấy lệnh này mất rất nhiều thời gian để hoàn thành. Nguyên nhân là vì du phải duyệt qua từng tệp và thư mục một để đọc siêu dữ liệu (metadata) và tính toán dung lượng của chúng. Đây là một hoạt động tốn nhiều tài nguyên I/O (Input/Output) của đĩa.

Cách khắc phục:

• Giới hạn phạm vi: Thay vì chạy du /, hãy bắt đầu từ các thư mục con cấp một như sudo du -sh /var, sudo du -sh /home, v.v. Điều này giúp khoanh vùng vấn đề nhanh hơn.
• Sử dụng --max-depth: Như đã đề cập, sudo du -h --max-depth=1 / là một cách hiệu quả để có cái nhìn tổng quan mà không cần phải duyệt qua toàn bộ cây thư mục.
• Lên lịch chạy vào thời gian thấp điểm: Nếu bạn cần một báo cáo đầy đủ, hãy xem xét việc chạy lệnh du thông qua một cron job vào ban đêm hoặc những thời điểm hệ thống ít tải để tránh ảnh hưởng đến hiệu suất.
• Sử dụng tùy chọn --exclude: Nếu bạn biết có một số thư mục không cần kiểm tra (ví dụ: các hệ thống tệp mạng), bạn có thể loại trừ chúng để tăng tốc độ. Ví dụ: du -h --exclude="/mnt/backup" /.

Best Practices trong việc sử dụng lệnh du

Để khai thác tối đa sức mạnh của lệnh du và tránh các sự cố không đáng có, bạn nên tuân thủ một số nguyên tắc và thói quen tốt. Việc áp dụng những thực hành này sẽ giúp quá trình quản lý dung lượng đĩa của bạn trở nên nhanh chóng, chính xác và an toàn hơn.

Một trong những thói quen quan trọng nhất là luôn sử dụng tùy chọn -h (–human-readable). Điều này giúp chuyển đổi các con số dung lượng khó hiểu thành định dạng K, M, G mà con người có thể dễ dàng đọc và so sánh. Nó giúp bạn tiết kiệm thời gian và tránh nhầm lẫn khi phân tích kết quả, cho phép bạn ngay lập tức nhận ra các thư mục có kích thước bất thường.

Kết hợp du với sort là một kỹ thuật cực kỳ hiệu quả để nhanh chóng xác định các “thủ phạm” chiếm dụng không gian. Câu lệnh du -h --max-depth=1 | sort -rh nên trở thành một phản xạ tự nhiên của bạn khi bắt đầu điều tra vấn đề về dung lượng. Nó ngay lập tức sắp xếp các thư mục theo thứ tự kích thước giảm dần, giúp bạn tập trung vào những nơi quan trọng nhất trước tiên.

Hãy cẩn thận khi chạy du trên toàn bộ hệ thống (/). Thao tác này có thể rất chậm và tạo ra một lượng lớn I/O trên đĩa, có khả năng làm chậm các ứng dụng khác đang chạy trên máy chủ. Thay vào đó, hãy luôn bắt đầu với một đường dẫn cụ thể hơn, hoặc sử dụng --max-depth để giới hạn phạm vi quét. Việc này giúp bạn có được thông tin cần thiết mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất hệ thống.

Tương tự, tránh chạy nhiều lệnh du cùng một lúc trên các thư mục lớn và nặng. Mỗi tiến trình du sẽ cạnh tranh tài nguyên đĩa với nhau và với các dịch vụ khác, dẫn đến tình trạng “thắt cổ chai” I/O và làm hệ thống bị treo hoặc phản hồi rất chậm. Hãy kiên nhẫn chạy từng lệnh một để đảm bảo hệ thống luôn hoạt động ổn định.

Kết luận

Lệnh du không chỉ là một công cụ dòng lệnh đơn thuần; nó là một trợ thủ đắc lực và không thể thiếu đối với bất kỳ ai làm việc với hệ điều hành Ubuntu hay các bản phân phối Garuda Linux, Linux Lite, Mx Linux. Từ việc chẩn đoán nhanh một ổ đĩa bị đầy cho đến việc phân tích chi tiết cấu trúc lưu trữ của ứng dụng, du cung cấp sự linh hoạt và sức mạnh để bạn có thể kiểm soát hoàn toàn không gian đĩa của mình. Thông qua bài viết này, chúng ta đã cùng nhau khám phá từ những cú pháp cơ bản nhất đến các kỹ thuật kết hợp lệnh nâng cao, giúp biến những dòng văn bản khó hiểu thành thông tin chi tiết và hữu ích.

Việc quản lý dung lượng đĩa không phải là một công việc làm một lần rồi thôi, mà là một quá trình duy trì liên tục để đảm bảo hệ thống luôn khỏe mạnh và hoạt động với hiệu suất cao nhất. Chúng tôi khuyến khích bạn hãy thường xuyên áp dụng lệnh du để kiểm tra và giám sát hệ thống của mình. Đừng chờ đến khi sự cố xảy ra mới hành động. Hãy mở cửa sổ dòng lệnh của bạn ngay bây giờ và thử áp dụng các lệnh và tùy chọn đã học, như du -h --max-depth=1 hay kết hợp với sort, để khám phá không gian lưu trữ trên chính hệ thống của bạn. Việc làm chủ lệnh du chính là một bước quan trọng trên con đường trở thành một quản trị viên Linux chuyên nghiệp và hiệu quả.

---

---