Tác giả: Bùi Mạnh Đức 
0 
67 
Copy Link
Bookmark
Bạn đã bao giờ cố gắng nhấp vào một nút trên trang web, nhưng ngay lúc đó, một hình ảnh hoặc quảng cáo đột ngột xuất hiện và đẩy nút đó đi chỗ khác chưa? Tình huống khó chịu này chính là biểu hiện của điểm CLS cao, một yếu tố đang ngày càng ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng và cả thứ hạng SEO. Điểm số này không chỉ là một thông số kỹ thuật khô khan; nó phản ánh trực tiếp sự ổn định và chuyên nghiệp của website bạn. Một trang web có điểm CLS thấp mang lại cảm giác mượt mà, đáng tin cậy, trong khi điểm số cao có thể khiến khách hàng thất vọng và rời đi. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn mọi thứ cần biết về CLS, từ khái niệm, nguyên nhân, đến các giải pháp tối ưu hiệu quả nhất. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá cách biến website của bạn trở nên thân thiện hơn và đạt thứ hạng cao hơn trên Google.
Khái niệm và tầm quan trọng của điểm CLS trong trải nghiệm người dùng
Để xây dựng một trang web thực sự hiệu quả, việc hiểu rõ các chỉ số đo lường hiệu suất là vô cùng quan trọng. Trong đó, CLS là một trong những yếu tố cốt lõi mà bạn không thể bỏ qua.
Điểm CLS là gì?
CLS là viết tắt của Cumulative Layout Shift, một trong ba chỉ số quan trọng của Core Web Vitals do Google giới thiệu. Core Web Vitals là một bộ các chỉ số đo lường trải nghiệm thực tế của người dùng trên một trang web, tập trung vào ba khía cạnh: tốc độ tải trang (LCP), khả năng tương tác (FID, sắp tới là INP), và sự ổn định về mặt hình ảnh (CLS).
Cụ thể, CLS đo lường tổng hợp tất cả các lần thay đổi bố cục không mong muốn xảy ra trong suốt vòng đời của một trang. Một “layout shift” (sự thay đổi bố cục) xảy ra khi một phần tử hiển thị trên trang thay đổi vị trí của nó so với các phần tử xung quanh giữa hai khung hình. Điểm số CLS càng thấp, trang web của bạn càng ổn định và mang lại trải nghiệm tốt hơn. Google khuyến nghị điểm CLS nên dưới 0.1 để đảm bảo người dùng không cảm thấy khó chịu.
Tầm quan trọng của điểm CLS
Điểm CLS không chỉ là một con số kỹ thuật. Nó có tác động sâu sắc đến cả trải nghiệm người dùng (UX) và tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO).
Về mặt trải nghiệm người dùng, một trang web có điểm CLS cao gây ra sự bực bội. Khi người dùng đang đọc một đoạn văn bản hay chuẩn bị nhấp vào một liên kết, việc các phần tử nhảy lung tung khiến họ mất tập trung và dễ thao tác sai. Điều này làm giảm sự tin tưởng của người dùng vào trang web, khiến họ cảm thấy trang thiếu chuyên nghiệp và có thể rời đi ngay lập tức.
Về mặt SEO, Google đã chính thức xác nhận rằng Core Web Vitals, bao gồm cả CLS, là một yếu tố xếp hạng. Điều này có nghĩa là một trang web có điểm CLS tốt sẽ có lợi thế hơn trong việc cạnh tranh thứ hạng trên kết quả tìm kiếm. Bằng cách cải thiện CLS, bạn không chỉ làm hài lòng người dùng mà còn gửi tín hiệu tích cực đến Google, cho thấy rằng trang web của bạn mang lại một trải nghiệm chất lượng cao.
Nguyên nhân gây ra điểm CLS cao trên website
Hiểu được “thủ phạm” đằng sau điểm CLS cao là bước đầu tiên để khắc phục vấn đề. Hầu hết các nguyên nhân đều liên quan đến việc các phần tử trên trang được tải hoặc hiển thị mà không có không gian được xác định trước.
Hình ảnh và phần tử không có kích thước cố định
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra CLS. Khi bạn chèn một hình ảnh hoặc một iframe (như video YouTube, bản đồ Google Maps) vào trang mà không khai báo kích thước chiều rộng (width) và chiều cao (height), trình duyệt sẽ không biết phải dành ra bao nhiêu không gian cho chúng.
Ban đầu, trình duyệt sẽ hiển thị các nội dung văn bản xung quanh. Khi tệp hình ảnh hoặc iframe được tải xong, nó mới đột ngột xuất hiện và chiếm lấy không gian của mình, đẩy tất cả các nội dung khác xuống dưới hoặc sang bên cạnh. Sự dịch chuyển đột ngột này tạo ra một layout shift lớn, làm tăng vọt điểm CLS và gây khó chịu cho người đọc. Hãy xem thêm kỹ thuật Seo hình ảnh để biết cách tối ưu kích thước ảnh chuẩn.
Font chữ và định dạng không tối ưu
Cách bạn sử dụng font chữ cũng có thể là nguyên nhân gây ra sự thay đổi bố cục. Khi một trang web sử dụng các font chữ tùy chỉnh (web fonts), trình duyệt cần thời gian để tải các tệp font này về. Trong lúc chờ đợi, trình duyệt có thể hiển thị văn bản bằng một font chữ mặc định của hệ thống (fallback font).
Vấn đề xảy ra khi font chữ tùy chỉnh được tải xong. Kích thước và khoảng cách của nó có thể khác biệt so với font chữ mặc định, khiến toàn bộ khối văn bản thay đổi kích thước. Sự thay đổi này làm cho các phần tử xung quanh phải sắp xếp lại, dẫn đến hiện tượng nhảy layout. Hiện tượng này được gọi là FOUT (Flash of Unstyled Text) hoặc FOIT (Flash of Invisible Text) và đều góp phần làm tăng điểm CLS. Tìm hiểu thêm về Seo Onpage là gì để biết cách xử lý kỹ thuật liên quan đến font chữ cho hiệu quả.
Chèn thẻ quảng cáo, popup, hoặc phần tử động
Các phần tử được chèn vào trang một cách linh động sau khi trang đã tải ban đầu là một nguồn gây CLS đáng kể. Quảng cáo là một ví dụ điển hình. Các mạng quảng cáo thường tự động điều chỉnh kích thước banner để tối ưu hóa doanh thu, khiến cho vùng chứa quảng cáo thay đổi kích thước bất ngờ.
Tương tự, các thông báo cookie, popup đăng ký nhận tin, hoặc các banner khuyến mãi xuất hiện ở đầu trang cũng đẩy nội dung chính xuống dưới sau khi người dùng đã bắt đầu tương tác. Mặc dù chúng hữu ích cho mục đích marketing, nhưng nếu không được triển khai cẩn thận, chúng sẽ tạo ra những thay đổi bố cục đột ngột, làm hỏng trải nghiệm người dùng và tăng điểm CLS. Xem thêm bài về Cách viết bài chuẩn SEO để có phương án khai thác quảng cáo phù hợp.
Các phương pháp cải thiện điểm CLS hiệu quả
Sau khi đã xác định các nguyên nhân chính, việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp sẽ giúp bạn kiểm soát và giảm đáng kể điểm CLS. Hãy cùng đi vào chi tiết từng phương pháp.
Đặt kích thước cố định cho hình ảnh và các phần tử trên trang
Để ngăn chặn hình ảnh và iframe gây ra layout shift, giải pháp đơn giản nhất là luôn luôn cung cấp kích thước cho chúng. Bạn cần khai báo thuộc tính width và height trực tiếp trong thẻ HTML.
Ví dụ, thay vì viết: <img src="hinh-anh.jpg">, bạn nên viết: <img src="hinh-anh.jpg" width="800" height="450">. Khi bạn làm điều này, trình duyệt sẽ biết chính xác cần phải dành ra một không gian có kích thước 800×450 pixel cho hình ảnh ngay từ đầu, ngay cả khi tệp hình ảnh chưa được tải về. Nhờ vậy, không gian này sẽ được giữ trống và không có bất kỳ sự xáo trộn nào xảy ra khi hình ảnh hiển thị.
Đối với thiết kế đáp ứng (responsive design), bạn có thể sử dụng CSS để đảm bảo hình ảnh co giãn linh hoạt mà vẫn giữ đúng tỷ lệ. Chỉ cần thêm height: auto; vào CSS cho hình ảnh đó là đủ: img { max-width: 100%; height: auto; }. Trình duyệt sẽ dựa vào width và height trong HTML để tính toán tỷ lệ khung hình (aspect ratio) và duy trì không gian cần thiết.
Sử dụng font chữ và định dạng hợp lý để giảm nhảy layout
Để giải quyết vấn đề CLS do font chữ, mục tiêu là giảm thiểu sự khác biệt giữa font mặc định và font tùy chỉnh khi nó được tải. Một trong những cách hiệu quả là sử dụng thuộc tính font-display: swap; trong khai báo @font-face của bạn. Thuộc tính này yêu cầu trình duyệt hiển thị văn bản ngay lập tức bằng font thay thế và sau đó “hoán đổi” nó khi font tùy chỉnh đã sẵn sàng.
Để tối ưu hơn nữa, bạn có thể tải trước các tệp font chữ quan trọng bằng cách sử dụng <link rel="preload">. Thêm thẻ này vào phần <head> của trang web sẽ báo cho trình duyệt ưu tiên tải tệp font đó. Ví dụ: <link rel="preload" href="/fonts/ten-font.woff2" as="font" type="font/woff2" crossorigin>. Bằng cách này, font chữ của bạn sẽ có sẵn sớm hơn, giảm thời gian hiển thị bằng font mặc định và hạn chế khả năng xảy ra layout shift. Bạn có thể xem hướng dẫn chi tiết trong bài Seo Onpage là gì để tối ưu font hiệu quả hơn.
Tránh chèn thẻ quảng cáo động gây thay đổi bố cục
Đối với quảng cáo và các nội dung động khác, chìa khóa là “dành sẵn không gian”. Thay vì để các phần tử này tự do xuất hiện và đẩy nội dung, bạn hãy tạo một khung chứa (container) có kích thước cố định cho chúng.
Ví dụ, nếu bạn biết banner quảng cáo ở đầu trang có kích thước tối đa là 970×250 pixel, hãy đặt nó vào một <div> và dùng CSS để định sẵn chiều cao tối thiểu cho div đó: <div style="min-height: 250px;"> <!-- Mã quảng cáo đặt ở đây --> </div>. Bằng cách này, một khoảng trống 250px sẽ luôn được giữ lại. Khi quảng cáo tải xong, nó sẽ lấp đầy không gian đã được chuẩn bị sẵn thay vì tạo ra một khoảng trống mới và đẩy mọi thứ xuống. Cách tiếp cận này đảm bảo bố cục trang luôn ổn định, ngay cả khi nội dung quảng cáo thay đổi.
Bạn có thể tham khảo thêm các công cụ hỗ trợ trong bài Công cụ seo nhằm kiểm tra và tối ưu các yếu tố động gây CLS.
Common Issues/Troubleshooting
Ngay cả khi đã áp dụng các phương pháp tối ưu, đôi khi bạn vẫn gặp phải những vấn đề CLS cứng đầu. Dưới đây là cách nhận biết và xử lý một số sự cố phổ biến.
Vấn đề do hình ảnh không nạp kịp gây nhảy layout
Một lỗi thường gặp là mặc dù đã đặt kích thước cho hình ảnh, layout shift vẫn xảy ra, đặc biệt là trên các kết nối mạng chậm. Nguyên nhân có thể là do hình ảnh được tải bằng JavaScript sau khi trang đã hiển thị ban đầu, hoặc do cơ chế lazy loading (tải lười) không được cấu hình đúng cách.
Để khắc phục, hãy đảm bảo rằng mọi hình ảnh, kể cả những hình ảnh được tải lười, đều có thuộc tính width và height. Nếu bạn đang sử dụng một thư viện JavaScript để lazy load, hãy kiểm tra xem nó có tự động thêm một vùng giữ chỗ (placeholder) với kích thước chính xác hay không. Seo audit là gì là phương pháp kiểm tra và đánh giá kỹ thuật SEO giúp phát hiện và khắc phục lỗi giảm điểm CLS một cách bài bản. Công cụ Google PageSpeed Insights và Lighthouse trong Chrome DevTools cũng rất hữu ích trong việc xác định phần tử gây lỗi này.
Sự cố font chữ gây nhảy layout khi tải chậm
Bạn đã sử dụng font-display: swap nhưng vẫn thấy layout bị nhảy nhẹ? Điều này xảy ra khi có sự chênh lệch lớn về kích thước giữa font hệ thống và font web của bạn. Văn bản sẽ được hiển thị bằng font hệ thống trước, và khi font web tải xong, sự thay đổi về chiều cao dòng và chiều rộng ký tự sẽ gây ra một đợt sắp xếp lại bố cục.
Để giảm thiểu điều này, hãy cố gắng chọn một font hệ thống làm font dự phòng có hình dáng và kích thước tương tự nhất với font web của bạn. Các công cụ trực tuyến có thể giúp bạn tìm ra cặp font phù hợp. Ngoài ra, hãy đảm bảo bạn chỉ tải các kiểu chữ (ví dụ: regular, bold) và bộ ký tự mà bạn thực sự cần. Tối ưu hóa tệp font bằng cách sử dụng định dạng WOFF2 hiện đại cũng giúp giảm thời gian tải xuống, qua đó giảm thiểu rủi ro gây ra CLS.
Best Practices
Để duy trì điểm CLS thấp và đảm bảo trải nghiệm người dùng luôn ổn định, hãy biến những nguyên tắc sau thành thói quen trong quy trình phát triển và bảo trì website của bạn.
- Luôn khai báo kích thước cố định cho hình ảnh và iframe: Đây là quy tắc vàng. Dù là hình ảnh, video nhúng hay bất kỳ iframe nào, hãy luôn thêm thuộc tính
widthvàheighttrong HTML để trình duyệt có thể dành riêng không gian cho chúng ngay từ đầu. - Tối ưu preload và cache font chữ, tránh sử dụng font quá nặng: Sử dụng
<link rel="preload">cho các font chữ quan trọng nhất. Tận dụng bộ nhớ đệm của trình duyệt để người dùng không phải tải lại font trong các lần truy cập sau. Hãy cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thêm một font chữ mới; mỗi font là một yêu cầu mạng có thể làm chậm trang và tăng nguy cơ CLS. - Giới hạn hoặc dự trữ không gian cho quảng cáo và các thành phần động: Đối với quảng cáo, banner, hoặc các widget được chèn động, hãy luôn bọc chúng trong một container có kích thước cố định (ví dụ: sử dụng
min-height). Điều này đảm bảo rằng sự xuất hiện của chúng không làm xáo trộn bố cục đã ổn định. - Kiểm tra điểm CLS định kỳ qua Google PageSpeed Insights và công cụ Lighthouse: Đừng chỉ tối ưu một lần rồi quên. Hãy thường xuyên sử dụng các công cụ của Google để theo dõi điểm CLS của bạn. Chúng cung cấp các báo cáo chi tiết, chỉ ra chính xác những phần tử nào đang gây ra layout shift, giúp bạn nhanh chóng xác định và khắc phục vấn đề. Xem thêm tại Quy trình SEO.
- Không nên thêm nội dung mới đột ngột gây nhảy layout trong quá trình người dùng tương tác: Tránh chèn nội dung (như thông báo hoặc quảng cáo) phía trên nội dung hiện có mà không có sự tương tác từ người dùng. Nếu cần hiển thị một thông báo, hãy cân nhắc sử dụng các vị trí không làm ảnh hưởng đến bố cục, chẳng hạn như một thanh thông báo cố định ở cuối màn hình.
Conclusion
Tóm lại, Cumulative Layout Shift (CLS) không chỉ là một chỉ số kỹ thuật mà là một yếu tố nền tảng quyết định chất lượng trải nghiệm người dùng và hiệu quả SEO. Một điểm CLS cao có thể gây khó chịu, làm mất lòng tin của khách hàng và khiến Google đánh giá thấp trang web của bạn. Bằng cách áp dụng các phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả như khai báo kích thước cố định cho hình ảnh, tối ưu hóa việc tải font chữ và dành sẵn không gian cho các nội dung động, bạn có thể cải thiện đáng kể sự ổn định của trang. Việc tối ưu CLS là một khoản đầu tư xứng đáng, mang lại lợi ích kép: vừa làm hài lòng người dùng, vừa nâng cao vị thế của bạn trên các công cụ tìm kiếm. Hãy bắt đầu kiểm tra website của bạn ngay hôm nay bằng Google PageSpeed Insights và thực hiện các bước cần thiết. Duy trì thói quen theo dõi và cải thiện chỉ số này sẽ giúp trang web của bạn luôn chuyên nghiệp, thân thiện và hiệu quả trong dài hạn.
Để hiểu rõ hơn về các kỹ thuật tạo sự liên kết nội bộ hiệu quả hỗ trợ SEO tổng thể, bạn có thể tham khảo thêm bài Internal link là gì. Đồng thời, việc tối ưu anchor text cũng rất quan trọng, xem chi tiết tại Anchor Text là gì. Nếu bạn quan tâm đến các thuật toán của Google ảnh hưởng đến đánh giá website, bài Thuật toán Google sẽ cung cấp góc nhìn chuyên sâu.
